Od epoki neolitu     Na terenie Łowicza archeolodzy odkryli ślady pobytu człowieka i osadnictwa z epoki kamienia, brązu i żelaza (ceramika, przęślik, narzędzia kamienne, monety rzymskie itd.).
ok. 1100 r.     W tym czasie, jak głosi inskrypcja z 1668 r. umieszczona na tablicy przytwierdzonej pod chórem w katedrze, książę mazowiecki ufundował pierwszy kościół parafialny w Łowiczu.
1136 r.    Papież Innocenty II wystawił w Pizie bullę gwarancyjną dla archidiecezji gnieźnieńskiej, w której w ramach uposażenia arcybiskupiego wymienione są dobra łowickie i Łowicz (Loviche) jako ośrodek tych dóbr. Jest to pierwsza znana pisemna wzmianka o Łowiczu. Dobra te nadał kościołowi prawdopodobnie któryś z Piastów.
XI-XII w.

   Na podstawie badań archeologicznych uznano, że na miejscu dzisiejszych ruin zamku w XII-XIII w. istniał wczesnośredniowieczny gród drewniano-ziemny o dużym znaczeniu strategicznym.

1214-1215 r.    Książęta z czterech prowincji: krakowskiej, mazowieckiej, kaliskiej i opolskiej, wydali przywilej immunitetowy - dokument zatwierdzający dotychczasowe prawa kościoła gnieźnieńskiego do dóbr łowickich i Łowicza.
1242 r.    Książę Konrad Mazowiecki wydał arcybiskupom tzw. "wielki przywilej", w którym terytorium łowickie  nazwano kasztelanią (castellania, castellatura). Władzę w imieniu arcybiskupa sprawował Wojski (tribunus), którego sądownictwu podlegali wszyscy  mieszkańcy Łowicza. Łowicz w dokumencie tym nazwano jeszcze wsią (villa), ale znajdował się tu dwór arcybiskupi (mansio).
1263 r.    Miał miejsce najazd Litwinów, w wyniku którego Łowicz wraz z kościołem i zamkiem został złupiony i podpalony.
1298 r.    Książę płocki Bolesław II wystawił w Łowiczu przywilej menniczy dla arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. W dokumencie tym o Łowiczu powiedziano "oppidum" - miasto. Prawdopodobnie chodziło tu o założone w kształcie owalnicy Podgrodzie.
1355 r.    Jak wynika z relacji Janka z Czarnkowa rozpoczęto budowę zamku w Łowiczu.
przed 1358 r.    Lakowane zostało Nowe Miasto (dzisiejsze stare Miasto), związane z przeprawą przez Bzurę. Lokacji na prawie niemieckim dokonał arcybiskup Jarosław Bogoria ze Skotnik. W dokumentach z 1358 i 1359 r. o Łowiczu mówi się "civis lovicensis" i "civitas".
1359 r.

   Książę Siemowit III wystawił dokument uznający pełnię immunitetu arcybiskupiego do Łowicza i kasztelanii, zachowując dla siebie prawo polowania na tury.

     Siemowit III wyznaczył również arcybiskupom czynsz w postaci grzywny złota, który stanowił symbol zależności prymasowskiego Łowicza od książąt mazowieckich.

1359-1360 r.    Król Kazimierz III Wielki nazwał kilkakrotnie arcybiskupa Jarosława księciem.
1374 r.    Wzmianka o kasztelanie łowickim jako funkcjonariuszu arcybiskupim. Zatarg między arcybiskupem Jarosławem a księciem Siemowitem.
1379 r.    Król Ludwik Węgierski zobowiązał księcia Siemowita III do zachowania wszelkich przywilejów kościoła gnieźnieńskiego w jego dobrach na Mazowszu - arcybiskup musiał złożyć publiczne oświadczenie, że Łowicz leży na Mazowszu.
1381 r.

   Po raz pierwszy dokument wspomina o racjach łowickich, co świadczy o wcześniejszej metryce rady miejskiej.

 

Książę Siemowit III najechał kasztelanię łowicką.

1398 r.    Król Władysław II Jagiełło nadał Łowiczowi przywilej solny, to znaczy mieszkańcy miasta mogli nabywać sól z żup Wieliczki i Bochni po niższej cenie, to jest takiej jaką miasta kujawskie płaciły. W Łowiczu działało, zorganizowane zapewne wcześniej, bractwo prasołów - handlarzy soli.
1404 r.

   Budowa kościoła parafialnego św. Ducha z fundacji arcybiskupa Mikołaja Kurowskiego (erygowany przed lokacją Nowego Miasta).

 

W dokumencie wzmiankowany jest kościół św. Jana Chrzciciela na Podgrodziu.

1405 r.    W Łowiczu lokowano ostatni element konurbacji - Nowe Miasto, jego założycielem był arcybiskup Mikołaj Kurowski.
1411 r.    Wzmiankowana jest kaplica zamkowa p.w. św. Marii Magdaleny.
1414 r.    Lokalizacja  i  budowa  kościoła  i  klasztoru Dominikanów, osadzonych w Łowiczu na początku XV w. Na Bzurze był młyn i folusz (urządzenie do filcowania sukna).
po 1419 r.    Wybudowano pierwszy ratusz po środku rynku na Starym Mieście (później służył jako siedziba i magazyn bractwa prasołów i od kupczenia w nim zwany był kupusem). Arcybiskup Mikołaj Trąba potwierdził przywilej lokacyjny Łowicza i przeprowadził unifikację prawa miejskiego dla całej konurbacji według tzw. prawa średzkiego (Teutońskiego).
1424 r.    Król Władysław Jagiełło przyznał Łowiczowi przywileje handlowe zwalniające kupców od wszelkich ceł i opłat targowych na terenie całego Królestwa. Przywilej ten zatwierdzili również późniejsi władcy, m.in. Władysław III Warneńczyk, Kazimierz IV Jagiellończyk, Jan I Olbracht itd. Łowicz związany był także unią celną z miastami Mazowsza.
1433 r.    Trzy gminy (dzielnice) - Podgrodzie, Stare Miasto i Nowe Miasto były na tyle zintegrowane, że mogły wyłonić wspólną radę aglomeracji miejskiej Łowicza. Arcybiskup Wojciech Jastrzębiec podniósł kościół parafialny p.w. N.P. Marii na Starym Mieście do godności kolegiaty oraz erygował przy niej kapitułę. Przy kolegiacie istniała szkoła parafialna założona zapewne dużo wcześniej. Nastąpiło przeniesienie szpitala św. Ducha do szpitala św. Jana Chrzciciela.
1443 r.    Arcybiskup Wincenty Kot nadał Łowiczowi przywilej na budowę ratusza z sukiennicami na Nowym Mieście. Ratusz był nie tylko siedzibą Rady Miejskiej i burmistrza, tu także miała być postrzygalnia sukna i waga miejska.
1463 r.    Po wcieleniu Księstwa Mazowieckiego do Korony, na zjeździe piotrkowskim, Król Kazimierz IV Jagiellończyk zatwierdził przywileje arcybiskupów, dotyczące dóbr łowickich. Król uwolnił również kościół od opłat grzywny złota, stanowiących symbol zależności dóbr arcybiskupich od książąt mazowieckich.
ok. 1468r., przed 1473 r.    Wzniesiono kościół i klasztor Bernardynów
1511 r.    Łowicz liczył ok. 2,6 - 3,0 tys. mieszkańców i ok. 450 domów. Miasto było wówczas prężnym ośrodkiem handlu i rzemiosła. Jak napisali wizytatorzy arcybiskupi, Łowicz był jednym wielkim targowiskiem - gdy kończy się targ w jednym mieście to właśnie zaczyna się inny targ w drugim (mowa o "miastach" konurbacji Podgrodzie - Stare Miasto - Nowe Miasto). Każde z tych miast miało wówczas oddzielne przywileje na jarmarki.

 

     Jarmarki były wówczas ważnym źródłem dochodu dla mieszczan łowickich, a także dla miasta i kościołów. Najważniejsze były jarmarki na Nowym Mieście, zwłaszcza w dniu św. Mateusza (21 IX), na którym, m.in., zatrzymywali się kupcy litewscy ciągnący na jarmark w Poznaniu.   

     Ważne miejsce zajmowały również targi końskie i bydlęce odbywające się na Podgrodziu. Jarmarki dawały też możliwość zbytu wyrobów rzemieślniczych Łowicza i okolic. Rzemiosłem w ówczesnym Łowiczu parało się 276 mistrzów w tym aż 59% w branży spożywczej, związanej także z obsługą handlu i podróżnych (piwowarzy, szynkarze, piekarze, rzeźnicy, młynarze, rybacy itd.).

 

     Następne miejsca zajmowali rzemieślnicy branży skórzanej (kuśnierze, szewcy, kaletnicy, siodlarze), metalowej (ślusarze, kowale), i tekstylnej (krawcy i sukiennicy) oraz garncarze, będący zapewne także zdunami wyrabiającymi kafle, dachówki i cegły. Ważną pozycję w mieście zajmowali kupcy, a zwłaszcza prasołowie - handlarze solą. Niektóre konfraternie - bractwa szczyciły się już wówczas przywilejami arcybiskupimi, książęcymi i królewskimi z XIII, XIV i XV w., np.: przywilej nadany kupcom nosił datę 1333 r. a krawcy jeszcze w XVI w. powoływali się na, zaginiony ponoć, przywilej z 1295 r.

 

     Przy kościołach: kolegiackim, św. Duch i szpitalnym św. Jana istniały wówczas tzw. bractwa literackie (śpiewacze) i ubogich.

1518 r.    Arcybiskup Jan Łaski założył bractwo kurkowe - strzeleckie, a potwierdził je w 1569 r. król Zygmunt II August  (przywilej arcybiskupi i królewski). W czasie dorocznych zawodów strzeleckich (strzelano do drewnianego koguta) wyłaniano króla kurkowego, czyli mistrza w strzelaniu z łuku. Jeszcze w 1792 r. konfraternia ta liczyła 30 członków.
1524 r.

   Arcybiskup Jan Łaski wydał przywilej ustanawiający, że starosta łowicki lub w jego zastępstwie burgrabia wybierali nową radę miejską spośród  rajców. 

Burmistrza co 4 tygodnie wybierali rajcowie. Do rady miejskiej  należało również sądownictwo - wójt, burmistrz i rajcy wybierali ławników "w prawie miejskim biegłych". Ławnicy i wójt składali przysięgę, że będą sądzić sprawiedliwie bez względu na stan zamożności podsądnych. Władzę nadzorczą nad radą miejską i sądowniczą sprawował starosta łowicki rezydujący w zamku.

  dalsza część za kilka dni

"Dzieje Miasta Łowicza" - Stacja Naukowa Mazowieckiego Ośrodka Badań Naukowych w Łowiczu